▬ بازگشت به آرشیو مطالب اخیر
تاریخچه استان کهگیلویه و بویراحمد
کهگیلویه و بویراحمد از دیرباز زیستگاه مردمانی بوده که قدمت آن دست کم به هفت هزار سال پیش می رسد. مطالعات باستان شناسی نشان می دهد استقرار بشری در پیش از تاریخ ، گستره وسیعی در استان داشته است. سرآغاز دوره تاریخی استان ، همزمان با امپراتوری ایلام است. براساس آراء مورخین و محققین نامداری همچون والترهینتسن ، هرتسفلد ، مینورسکی ، رشید یاسمی ، گیرشمن ، حسن پیرنیا و احمد اقتداری ، ولایت انشان " انزان " زادگان کورش هخامنشی که یکی از ولایات ایلامیان بوده ، همین سرزمین کهگیلویه و بویراحمد است که خاستگاه هخامنشیان نیز می باشد. به اعتقاد مورخین ، نبرد اریوبرزن با اسکندر مقدونی « در بند پارس » در همین مکان جغرافیایی رخ داده است. آثار حجاری شده و منحصر به فرد تنگ سروک ( سولک) واقع در بهمئی کهگیلویه نشان می دهد که این منطقه در دوره اشکانیان و فرمانروایی محلی " الیمائی ها " از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است.
اردشیر بابکان ، موسس سلسله ساسانی ، خود را منسوب به طایفه بازرنگ می دانست . بنابر عقیده جغرافی نویسان دوره اسلامی نظیر استخری ، ابن حوقل ، جیهانی ، ابن بلخی ، حمدالله مستوفی و همچنین دکتر باستانی پاریزی ، ناحیه بازرنگ را در بویراحمد می دانند که هم اکنون روستایی بنام بازرنگ در 5 کیلومتری جنوب یاسوج به یادگار مانده است. ناحیه دهدشت کنونی را در دوره ساسانی بلادشاپور یاقباد خوره می گفتند و نیز آثاری از تمدن آن نظیر آتشکده خیرآباد و شهر باستانی ملگان « ملغان» در این منطقه باقیمانده است.
طبق نوشته استخری در المسالک و الممالک ، مهرگان پسر روزبه پادشاه زمیگان بود چون بمرد گیلویه این نواحی را تصاحب کرد و توانست ابودلفیان را شکست دهد ، از آن پس این منطقه چون کوهستانی بود به کوه گیلویه مشهور شد. حدود متصرفات گیلویه « طرفی از کوه استخر ، طرفی از کوره سابور و طرفی از کوره ارجان ، حدی سوی بیضا و دیگری سوی حدود سپاهان و دیگر سوی حدود خوزستان » بوده است. در حکومتهای صفاریان و آل بویه نواحی کهگیلویه بی تردید از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. در دوره سلجوقیان (590-429-هـ.ق) سنقوربن مودود سلغری در کهگیلویه اقامت و در سال 543 هـ.ق علیه ملکشاه سلجوقی قیام و با کمک سپاه کهگیلویه وی را شکست داد و سلغریان یک قرن بر فارس و کهگیلویه حاکم شدند. همچنین جغرافیایی کوهستانی منطقه کهگیلویه و بویراحمد و قلاع دست نیافتنی آن در تداوم مخالفت اسماعیلیان با ترکان سلجوقی نقش موثری داشته است. در روزگار آل مظفر 795-713هـ .ق کهگیلویه از مناطق مهم آنان محسوب می شده است.
در دوره تیموری این سرزمین بوسیله تیمور فتح و پسرش عمرشیخ بهادر را حاکم فارس و کهگیلویه و بویراحمد کرد و سال 796 هـ.ق عمر شیخ بهادر بدست مردم کهگیلویه و بویراحمد کشته شد.
در عصر صفوی ( 1135-907 هـ.ق) کهگیلویه و بویراحمد یک ایالت بسیار مهم محسوب می شده و بیلگر بیگی آن از اعتبار بالایی نزد شاهان صفوی برخوردار بوده است و ایالت کهگیلویه به سرزمین های وسیعی از اصفهان تا خلیج فارس اطلاق می شد. شهر دهدشت مهمترین شهر در مرکز این ایالت و آن را (( دارالملک کهگیلویه )) می گفتند. در این دوره در روستای (( آرند چرام)) شخصی خود را اسماعیل دوم معرفی و در دهدشت اعلام استقبال نمود و در فرجام اسکندر بیگ افشار حاکم فارس با لشکر کشی این شورش را که بیش از هفت سال تداوم یافته بود به آن پایان داد.
از وقایع مهم اواخر دوره صفوی اینکه مردم کهگیلویه و بویراحمد در جنگ با سپاه محمود افغان توانستند نیمی از لشکرش را از پای در آورده و او را شکست دهند. کروسینسکی کشیش لهستانی عصر صفوی به این موضوع اشاره می کند.
در زمان نادر شاه افشار ( 1160-1148هـ.ق) محمد خان بلوچ حاکم برگزیده او در کهگیلویه علم عصیان بلند کرد و سرانجام توسط نادر سرکوب گردید. صاحب عالم آرای نادری می نویسد اهالی کهگیلویه نقش مهمی در پیروزیهای نادر شاه افشار داشته اند. در عصر زندیه ( 1209-1163هـ.ق) مردم کهگیلویه و بویراحمد همواره مورد بی مهری حکومت وقت بوده و به واسطه بی رحمی و شقاوت حاکمان زندیه شورشهایی از ناحیه مردم این سرزمین به وقوع پیوست که اوج سرکوب و اعمال خشونت آنان در شورش (( لیراویهای )) کهگیلویه نمودار شده است. در تاریخ (( گیتی گشا)) اثر میرزا محمد صادق موسوی به تفصیل آمده است.
در زمان قاجاریه کهگیلویه و بویراحمد یکی از مناطق سه گانه فارس شد و در نتیجه ستم و بی عدالتی حکام دست نشانده قاجاری شورشهایی در منطقه بوجود آمد و این سرزمین همواره در این دوره کانون ناامنی و ایجاد مزاحمت برای حکومت مرکزی بود و حتی برای سرکوب آنان از مستشاران خارجی به ویژه انگلیسی ها کمک می گرفتند.
در زمان پهلوی اول ( 1320-1304 هـ.ش) مردم این استان نقش مهمی در سرکوبی شیخ خزئل جدایی طلب معروف در خوزستان ایفا و در نتیجه اصلاحات سیاسی ، اجتماعی رضاخان زمینه شورش عشایر فراهم که منجر به جنگهای خونین سال 1307 و 1309 خورشیدی شد که سرانجام بویراحمدیها بویژه در جنگ « تنگ تامرادی» و در سال 1316 عشایر بهمئی سپاه رضاخان را در هم کوبیدند.
در دوره پهلوی دوم ( 1357-1320 هـ.ش) همواره از سوی مردم این منطقه ستیز و مبارزه دائمی علیه حکومت مرکزی برپا بود. از جمله می توان شورش عشایر جنوب را که مرکز ثقل آن استان کهگیلویه و بویراحمد بود نام برد. که در سال 1342 نبرد معروف (( گجستان)) شکل گرفت و در این جنگ عشایر بویراحمد بویژه منطقه جلیل توانستند شکست سختی به ارتش محمدرضا پهلوی وارد آورند.
در نتیجه مبارزات و مطالبات تاریخی ، دلایل سیاسی و مساعد بودن وضع طبیعی منطقه کهگیلویه و بویراحمد در سال 1343 به فرمانداری کل به مرکزیت یاسوج ، در جغرافیای ایران به عنوان یک واحد مستقل قرار گرفت و در سال 1356 به استان تبدیل گردید.
نوشته شده در تاریخ جمعه 28 فروردین 1388 توسط محمدحسین متولی
▬ تست هوش
▬ عکس هایی از مارین
▬ «یاد دهبید» تقدیم به همه مارینیان
▬ محاسبه ضریب هوشی
▬ تست IQ
▬ عکس های «ده بی» - روستای مارین
▬ تقدیم به اهالی با صفای روستای مارین
▬ بدون عنوان
▬ قدرت لرها!
▬ مرد خوشبخت
▬ چند آهنگ لری
▬ زیباترین پیكان دنیا
▬ شعر زیبای لری " یار یار بویراحمدی "
▬ پاركینگ اختصاصی اساتید دانشگاه یاسوج
▬ آهنگ زیبای لری از سروش کامیاب
▬ موسیقی سنتی لری " ساز و نقاره "
▬ آهنگ لری از امین علیوندی
▬ ضرب المثل های لری سری ششم
▬ بانو و سنگ
▬ شعر لری از فرزاد خسروی
▬ آموزش بازیابی شماره سیم کارت گم شده ایرانسل
▬ گالری عكس بازیگران ایرانی
▬ عوارض نوشابه های گازدار چیست؟
▬ زمین خوردن برای بار سوم
▬ ضرب المثل های لری سری پنجم
▬ شعر لری (احمد انصاری فهلیانی)
▬ ضرب المثل های لری سری چهارم
▬ آهنگ های لری از اسماعیل بهشتی
▬ ضرب المثل های لری سری سوم
▬ آهنگ لری " بی وفا " از جاسم خدارحمی ( Remix )